Ə. Q. Abbasov - səhifə 38 1 ... 31 32 33 34 35 36 37 38 39

Ə. Q. Abbasov - səhifə 38

səhifə38/39
tarix24.10.2017
ölçüsü5.01 Kb.

154 
 
Cədvəl 1. 
 
Qazlar  
Havaya 
nisbətən 
sıxlığı 
Öz-özünə 
alışma 
temperaturu, 
0

Alovlanmanın konsentrasiya 
hədləri, həcmi faizlərlə 
aşağı 
yuxarı 
Asetilen 
Ammiak 
Hidrogen 
Karbon oksidi 
Propan 
Kükürdlü 
hidrogen 
Təbii qaz 
0,9 
0,58 
0,069 
0,97 
6,5 
1,17 
 

335 
651 
530 
610 
530 
290 
 
550-750 
2,5 
15,5 
4,0 
12,5 
2,37 
4,0 
 
3,8 
80,0 
27,0 
74,2 
74,2 
9,5 
45,5 
 
13,2 
 
Cədvəl 2. 
Mayelər 
Öz-özünə 
alışma 
temperatur, 
0

Alışma temperaturu,  
0
S  hədləri 
Alovlanmanın 
konsentrasiya hədləri, 
həcmi faizlərlə 
aşağı 
yuxarı 
aşağı 
yuxarı 
Aseton 
Benzin A-74 
Transforma- 
tor yağı 
Kerosin 
Etil spirti 
620 
300 
300 
 
250 
465 
70 
-36 
122 
 
57 
11 
50 
-7 
163 
 
87 
40 
1,31 
0,79 

 
1,4 
3,3 
4,2 
5,16 

 
7,5 
18,4 
 
Yanar maddələrin və mayelərin alovlanması üçün təkcə 
qaz  və  buxarların  konsentrasiyasının  lazımi  həddə  çatması 
yox, həmçinin onların lazımi temperatura çatması da vacibdir. 
Bu hal aşağıdakı cədvəldə verilmişdir. 
Alovlanma,  alovlanma  mənbəyi  olmadan  da  baş  verə 
bilər.  Əgər  yanar  qarışığı  qızdırsaq,  müəyyən  temperaturda 
onda  oksidləşmə  prosesi  baş  verir.  Bu  proses  zamanı  ayrılan 
istilik  ətraf  mühit  tərəfindən  tam  udulmursa,  onda  temperatur 
artır  və  qarışıq  o  qədər  qızır  ki,  alovlanma  baş  verir.  Bu  cür 
hal, öz-özünə alışma adlanır.  

155 
 
Cədvəl 3. 
Toz qarışıqları 
Texniki analiz 
Yanğın təhlüksi göstəriciləri 
Nəmlik, % 
Kül, % 
Öz-özünə 
alovlanma, 
0

Alovlanmanın 
aşağı həddi? 
q/m
3
 
Alüminium tozu 
Ağac unu 
Torf 
Şellak  

6,35 
20,0 


5,40 
5,40 
2,91 

775 
775 
900 
58,0 
30,2 
20,2 
15,0 
 
Bəzən  maddələr,  daxili  kimyəvi  və  bioloji  reaksiyalar 
hesabına  yaranan  istilik  hesabına  yanırlar  (boz  kömür,  torf, 
ağac kəpəyi).  
Mayelərin  yanğın  təhlükəsi  xassələri  barəsində,  onların 
alışma  temperaturlarına  görə  qiymətləndirmək  daha  məqsədə 
uyğundur.  Yanar  mayelər  üçün  alışma  temperaturunun  iki 
həddi  (aşağı  və  yuxarı)  mövcuddur.  Alışmanın  aşağı 
temperatur  həddində  maye  buxarlarının  hava  ilə  qarışığına 
məşəl  yaxınlaşdırdıqda  o  alovlanır.  Alışmanın  yuxarı 
temperatur  həddində  buxarların  hava  ilə  qarışığı  yanmanı 
davam  etdirir.  Bu  temperaturdan  yuxarı  qiymətlərdə  maye 
doymuş buxarlar əmələ gətirir ki, bunların da hava ilə qarışığı 
qapalı həcmdə alovlana bilər. 
Alışma  temperaturu  45
0
S-yə  qədər  olan  mayelər  asan 
alovlanan, 45
0
S –dən yuxarı isə yanar mayelər adlanır. Otağın 
partlayış  təhlükəsinin  dərəcəsini  təyin  edən  faktor,  qaz  və 
buxarların zəhərliliyidir. 
İş  yerlərində  bu  cür  zəhərli  qarışıqların  əmələ 
gəlməsinin  qarşısını  almaq  üçün  ventilyasiya  sistemlərindən 
istifadə edilir. 

156 
 
Yanar  toz  halında  olan  qarışıq,  otaqda  asılmış  (duman 
halında)  vəziyyətdə  (aerozol)  və  ya  müxtəlif  avadanlıqların 
səthlərinə oturmuş (aeroqel) halda olur. Aerozolların öz-özünə 
alışma  temperaturu  aeroqellərə  nisbətən  çox  olur.  Məsələn, 
kömür  tozunun (aerozolun)  alışma  temperaturu 969
0
S,  həmin 
toz aeroqel  formasında olduqda  öz-özünə alıçma  temperaturu 
260
0
S olur. 
Bəzi  istehsalatlarda  istifadə  olunan  elektrotexniki 
qurğularda  qığılcım  yaranma  və  həddən  artıq  qızma  ehtimalı 
oluğundan, onlar yanğın və partlayış təhlükəsini yarada bilər. 
Ona  görə  də  elektrotexniki  qurğularının  qaydalarına  əsasən 
avadanlıqlar,  quraşdırılacaq  otağın  yanğın  və  partlayış 
təhlükəsindən asılı  olaraq seçilir.  
Hazırda  müxtəlif  ölkələrdə  partlayışdan  mühafizə 
olunan elektrotexniki avadanlıqlar hazırlanır.  
Öz-özünə alışma temperaturundan asılı olaraq, partlayış 
təhlükəsi olan qarışıqlar beş qrupa ayrılır: 
qrup T
1
 – öz-özünə alışma temperaturu 450
0
S yuxarı, 
qrup T
2
 – öz-özünə alışma temperaturu 300 ÷ 450
0
S, 
qrup T
3
 – öz-özünə alışma temperaturu 200 ÷ 300
0
S, 
qrup T
4
 – öz-özünə alışma temperaturu 135 ÷ 200
0
S, 
qrup T
4
 – öz-özünə alışma temperaturu 100 ÷ 135
0
S. 
 

5.2 Bina və tikililərin odadavamlılığı 


 


İstehsalat  və  digər  binalarının  layihələndirilməsində  və 
tikintisində  həmin  binalarda  aparılacaq  istehsalın  yanğın 
təhlükəsini  nəzərə  almaq  vacibdir.  Tikintidə  istifadə  olunan 
materiallar,  onlar  üçün  nəzərdə  tutulmuş  alışma  və  oda 

157 
 
davamlığı  tələblərinə  cavab  verməlidir.  Bütün  tikinti 
materialları  və  konstruksiyaları  yanmaya  görə  yanmayan, 
çətinyanan və yanan olmaqla üç qrupa ayrılır. 
Tikinti  konstruksiyalarının  yanmaya  qarşımüqaviməti 
odadavamlılıq həddi ilə xarakterizə olunur (cədvəl 3,5). 
Tikinti  konstruksiyalarının  odadavamlılığının  həddi, 
tikinti 
konstruksiyasının 
odadavamlılığa 
sınağının 
başlanğıcından,  aşağıda  verilən  əlamətlərdən  birinin 
yanmasına  qədər  keçən  vaxtla  (saatlarla)  təyin  edilir: 
konstruksiyada  yarıqların  əmələ  gəlməsi,  qızdırılmayan  səthə 
temperaturun  hiss  olunacaq  dərəcədə  (140,  180,  210)
0

artması və s. 
Bina və tikililərin odun təsirinə müqavimət göstərilməsi 
onların  əsas  konstruktiv  elementlərinin  yanma  və 
odadavamlılığının  qruplarından  asılı  olub  və  bu  asılılıq 
odadavamlılığının dərəcəsi adlanır. 
Cədvəl 4. 
Yanmanın 
qrupları 
     Yanmaya görə xarakteristikaları 
materiallar 
konstruksiyalar 
Yanmayan   Odun  və  ya  yüksək  temperaturun 
təsirindən alışmışdır ki, közərmir və 
kömürləşmrlər 
Yanmayan  materiallardan 
hazırlanmış 
Çətin yanan  Odun  və  ya  yüksək  temperaturun 
təsirindən 
alışan, 
közərən 
və 
kömürləşən  (od  mənbəyi  olduqda), 
od  mənbəyi  kənarlaşdırdıqda  yanma 
və közərmə yox olur.  
Çətin 
yanan 
material-
lardan,  eləcə  də  odun  və 
yüksək 
temperaturun 
təsirindən  mühafizə  olun-
muş  yanan  materiallardan 
hazırlanma 
Yanan  
Odun  və  ya  yüksək  temperaturun 
təsirindən  alışır,  közərir  və  bu  hal 
uzun  müddət  davam  edir  (od 
mənbəyi olmasa da) 
Yanan 
materiallardan, 
həmçinin oddan və yüksək 
temperaturun 
təsirindən 
mühafizə olunmamış 

:

110
110 -> İQTİsadi NƏZƏRİYYƏ
110 -> Rza Bərahəni cavab verir
110 -> Nuklein turşularinin kimyəvi quruluşU
110 -> Temporarily Accessioned- freud’s Coat Revisited
110 -> M. A.Əhmədov, H. M. Məhəmmədli


Dostları ilə paylaş:

©2018 Учебные документы
Рады что Вы стали частью нашего образовательного сообщества.
?


136--160---kmshlk-i.html

136--conception-junction.html

136--hans-ventilyasiya.html

136--the-apollinarian.html

136-bap--industriyali.html


XəZƏR Universiteti Erciyes Universiteti - SəHifə 177
Тактика Помощи Населению В Отказе От Курения - Руководство По Лечению Табачной Зависимости 35 Ученые Создали Прививку...
Az Rbaycan Respublikas T Hsil Nazirliyinin - SəHifə 21
T. C. Uludağ ÜNİVersitesi Sosyal BiLİMler EnstiTÜSÜ Arkeoloji AnabiLİM Dali - SəHifə 4
Типичная Стенокардия - Диагностика И Лечение Хронической Ишемической Болезни Сердца
66 Psalm 66 - 《Ellicott’S Commentary For English Readers – Psalms (Vol. 1)》(Charles J. Ellicott) Commentator
Учебной Дисциплины - 2
Урок №1 Общее Представление О Языке Телодвижений
Влияние Жевательной Резинки На Микрофлору Ротовой Полости
Serio - Kiejtesi Szotar